Municipalistički sindikalizam: organizujući novu radničku klasu Alexander Kolokotronis

Municipalistička[1] revolucija je nemoguća bez podrške i saradnje radničkih sindikata. U nekim slučajevima, radnički sindikati mogu i sami preuzeti vođstvo u nastojanju da se dođe do municipalističkog pomaka. Da bi efektivno krenula ovim putem, ljevica mora da se suoči sa raznolikim sastavom i strukturom radničke klase – povezujući pozive za sindikalnom demokratijom sa rastućim municipalističkim pokretima. Eksperimenti u participativnoj demokratiji onda mogu biti isprobani na intra-sindikalnom nivou, jačajući mogućnosti naknadne primjene na nivou opština.

Kretanja u Sjedinjenim Američkim Državama i Španiji pokazuju da municipalne participativne platforme mogu pobijediti na izborima. Primjeri uključuju gradonačelnički izbor Chokwe Lulumbe Jr.-a u Jacksonu, Mississippi na trostrukoj platformi: izgradnje narodnih sabora, ekonomije solidarnosti i mreže progresivnih političkih kandidata. Znatan broj kandidata Demokratskih socijalista Amerike (DSA) takmičio se na platformi širenja participativne demokratije i kooperativnog radničkog sektora. Municipalistički pokreti su u znatnom brojčanom rastu kao vid otpora Donaldu Trumpu i sve snažnijoj krajnjoj desnici.

Ovo se dešava u vrijeme kada su radnički sindikati pred zadatkom interne demokratizacije potrebne za njihovu revitalizaciju. Da bi im se povećala privlačnost, stimulisalo pozitivno javno mišljenje i proširio uticaj, radnički sindikati također moraju nastupiti i djelovati u skladu sa političkom vizijom. Radi se o viziji osvajanja moći na opštinskom nivou i njenoj transformaciji.

Koja radnička klasa?

Iako je došlo pozitivnog napretka u stvaranju municipalističkog pokreta, drugi segmenti ljevice se suočavaju sa Trumpovom pobjedom i višestrukim porazom liberalnih demokrata. U SAD-u, veliki broj analitičara tvrdi da uzrok ovakvog razvoja situacije treba tražiti u četrdesetogodišnjem osipanju radničke klase. Zagovarajući socijal-demokratski program sličan Sandersovom, Connor Kilpatrick u Jacobin Magazineu, piše da je «radnička klasa centralna u značajnoj progresivnoj politici jer imaju brojke, ekonomski poticaj i potencijalnu moć da zaustave kapital u mjestu.» Na prvu, ovo nije nekonzistentno sa municipalizmom. Razlike u analizi i političkom programu se pojavljuju pri naglašavanju i konkretiziranju pojedinih dijelova radničke klase.

Jasno je da postoje dobri razlozi za uvažavanje daljnje važnosti bijelih radnika, kao što to radi Kilpatrick. Većina današanje radničke klase je bijela. Ne može biti relativizirana kao neka ljuta «preglasana manjina» – New York Times je nakon izbora, sa naslovima poput ‘Zašto je Trump pobijedio: bijelci radničke klase’, u tom prednjačio. Ljevičari ukazuju na primarne izbore Demokratske stranke, poentirajući da je bijela radnička klasa listom podržavala Sandersovu socijal-demokratsku politiku, a ne neoliberalizam Hillary Clinton. LIberali su ignorisali materijalne okolnosti bijele radničke klase. I tako je ispalo da «Donald Trump nije promijenio mišljenje glasača iz radničke klase. Hillary Clinton ih je izgubila.» Neki socijalisti vjeruju da ovo zahtijeva nesumnjiv povratak klasnoj politici. Politika identiteta je natjerala ljevicu da postane suzdržana, i sada, kroz osnaživanje ekstremne desnice, plaćamo taj ceh.

Ipak, radnička klasa je više od svog ruralnog, bijelog i muškog kontigenta. Takvav diskurs svodi ‘radničku klasu’ na ‘ruralne bijele ljude’. Prihvatiti to znači i izaći na kraj s činjenicom da Bernie Sanders nije dobro prošao kod crnih glasača. Radnička klasa ne živi samo u Apalačkim planinama ili u Lake Charlesu, Louisiana, te nije samo bijela i muška. Radnička klasa također živi u Oaklandu i Jersey Cityju, te može biti crna, smeđa i bilo kog roda (što ne znači da ne postoji rasna raznolikost i van gradova) i raditi u sektorima mimo industrijske manufakture.

Kako Gabriel Winant piše u magazinu Dissent, “dok ideja nove radničke klase nije opšteprihvaćena, njene specifične karakteristike jesu, na svoj način, poznate. Možemo ih svesti otprilike na: feminizaciju, rasnu diverzifikaciju i povećanu prekarnost, imigrantski rad, nisko-plaćeni rad i ekonomiju gaža.” Nedavna studija je pokazala da je “članstvo u sindikatu kao dio ukupne zaposlenosti, po rasi i etnicitetu” najviše među crnim radnicima. Ista studija tvrdi da će američka radnička klasa biti većinski ne-bijela do 2032. Također, otkriva da se “očekuje da će glavna dobna skupina kohorte radničke klase, koja obuhvata zaposlene dobnog razdoblja između 25 i 54, biti većinski ne-bijela do 2029.”

Postoje i druge indikacije da ovdje leži budućnost progresivnih politika. Zanimanja unutar ekonomije brige sačinjavaju sve veći segment rastućeg kooperativnog radničkog sektora. Cooperative Homecare Associates, najveća radnička kooperativa u SAD-u, djeluje unutar ekonomije brige. Ova demokratska firma u vlasništvu radnika i radnica sadrži preko 1500 radnika-vlasnika, te je dio sindikata SEIU. Inicijative, poput Cleveland Modela, NYC Worker Cooperative Business Development Initiative i razvojnih startupa u području Zaljeva San Francisco, se također fokusiraju na razvoj preduzeća unutar ekonomije brige, gdje je veliki broj njih u vlasništvu imigranata, te se nalaze u velikim opštinama.

Ekonomija brige raste galopirajućom brzinom. Prema Uredu za radnu statistiku, „industrija zdravstva očekuje najveći porast zapošljavanja te će između 2014. i 2024. kreirati najviše poslova.” U većini američkih država, univerziteti i njima pridružene bolnice su najveći poslodavci. Većina poslova je smjeptena oko rastućih urbanih područja, gdje radnička klasa većinski nije bijela. Najveći gradovi u SAD-u su među najviše rasno i etnički raznolikim područjima.

Prihvatanje svega ovoga zahtjeva identifikaciju tačnog mjesta gdje ljevica sada može graditi moć. Trenutno, moć ljevice ne leži među bijelom, ruralnom radničkom klasom. Ako ljevica bude radila na tome, može biti u gradovima, među rasno miješanom radničkom klasom. To je sektor radničke klase koji se suočavao sa žestokom diskriminacijom, uključujući vrijeme pod politikama New Deala koji je učvrstio rasnu hijerarhiju – politike koje se još uvijek smatraju važnim dijelom zlatnog doba američkog progresivizma. Svejedno, povratak socijal-demokratiji zahtijevao bi mehanizme kojima bi bili omogućeni učešće i uticaj onima kojima su oduzeta prava u istorijskom smislu.

Ovo ne znači da treba odbaciti bijelu radničku klasu – grupe poput Red Neck Revolta pokazale su efikasnost u organizovanju ruralne bijele radničke klase duž antifašističkih linija. Pitanje koje se ovdje postavlja je kakvu ulogu radnički sindikati mogu igrati i gdje mogu biti najefikasniji. Prihvatanje intersekcionalne socijalističke agende sada znači da sindikati moraju da se vode politikom koja usmjerava resurse u jačanje glasa i moći žena i osoba druge rase.

Izbor, u tom slučaju, nije jednostavno između bijelo-centrične demokratije ili klintonijanskog neoliberalizma. Postoji još jedna politika koja se može odabrati, fuzija onog najboljeg u američkoj ljevici: participatorna politika Jacksona, Mississippi, sa lokalnim fokusom UNITE-HERE[2] u New Havenu, Connecticut. Ovaj treći izbor – ova fuzija – je municipalistička, participatorna i sindikalistička.

Novi municipalistički sindikalizam

Inicijalne antifašističke koalicije sadrže potencijal za stvaranje nove politike u Sjedinjenim Američkim Državama. Socijalistički municipalizam bi mogao biti oruđe otpora krajnjoj desnici, ali i artikulacije libertarijansko socijalističke alternative. Iako se dosta toga kod Bookchina[3] može kritikovati čak i iz municipalističkog ugla – osnovni principi-vodilje stoje.

U gradovima, Bookchin razmatra mogućnosti implementacije minimalnog i maksimalnog programa. Prvi odgovara na zahtjeve unaprijeđenja blagostanja građana i jačanja snaga za samoorganizovanje, direktnu participaciju koji mogu poslužiti kao odskočna daska za opštiju institucionalnu transformaciju. Maksimalni program je onaj u kojem je moć ljudi u središtu institucionalne transformacije: u ovom slučaju, moć donošenja odluka se prenosi sa predstavničkih institucija na opštinskom nivou na direktno-demokratska vijeća.

Municipalistički sindikalizam nudi dugotrajnu platformu i dugoročnu strategiju koja će osigurati da multi-rasna urbana radnička klasa ima svoj glas i moć. Iako je lakše to proglasiti nego zaista pokrenuti, sindikati su možda u najboljim pozicijama da donesu snagu municipalističkom otklonu, da budu agent participatorne demokratije; najbolje su pozicionirani da pripreme sami sebe za ozbiljan test municipalističke hipoteze; i da insistiraju na izvedenim zaključcima.

Jedan je tu golem razlog: novac. Sindikati nemaju resurse da se takmiče sa kapitalistima na državnom nivou. Uprkos tome, oni ipak imaju značajne resurse i autonomnu kontrolu nad njima. Pored novca, sindikati su vlasnici zgrada, škola, prostora za sastanke i raznih drugih resursa. Pitanje je, na kojem nivou se ti nivoi mogu najefikasnije koristiti. Sa fiskalnom bazom od 8,6 milijardi dolara, sindikati su sila koja bi mogla iznjedriti uspješne municipalističke pokrete širom Sjedinjenih Američkih država – prije svega, koordinirani municipalističkih pokret u više opština.

Snaga municipalizma je u njegovoj lokalnosti, u njegovoj pažnji spram partikularnog – pažnji koju neki od najboljih sindikata imaju i koriste. Ali da bi se oslobodio bar djela pritisaka, mora također naći snagu u heterogenosti. To jest, ne samo u heterogenosti u određenom mjestu, gradiću ili gradu, već u multiplicitetu koji je u osnovi ideje konfederalizma.

Ovu vrstu politike nazivam municipalistički sindikalizam jer, iako je zasnovan socijalistički i na multi-tendencijskim koalicijama, različiti akteri će biti ključni u različitim kontekstima. U kontekstu sindikaliziranih  gradskih regija „obrazovanja i zdravstva“, sindikalizirana „nova“ radnička klasa može biti taj akter. Gdje će se održavati sastanci? Ko će imati resurse da uspostavi efikasan sistem komunikacije? Ko će se baviti anketiranjem (bilo u ime kandidata ili kao dio participatornog procesa)? Sindikati mogu uraditi značajan dio tog posla. I na taj način, to i jeste sindikalistički: sindikati koji koriste svoju samoorganizirajuću moć i resurse u svrhu političkog cilja. A opet, municipalistički je u tome da su oči organizovanog radništva usmjerene prema daleko široj transformaciji. Transformaciji van tačke gledišta proizvodnje.

Prije nego što se ovo može desiti, s druge strane, mora doći do demokratizacije samih sindikata.

Demokratija sindikata sa fokusom na zajednicu

Kako sam naznačio u prethodnom članku za magazin Roar, koncepti i nacrti sindikalne demokratije su ostali vrlo slabo razrađeni. Participatorno budžetiranje za sindikalne članarine mogu biti dio nacrta demokratiziranog sindikata. Tvrdio sam ranije da participatorno budžetiranje može pomoći u razvoju klasne svijesti, služiti kao sredstvo za obrazovanje radnika i radnica (posebno u području samoupravljanja), te pomoći u transformaciji birokratije u kolaborativnu, direktnu formu administracije.

Participatorno budžetiranje također ima intersekcionalni karakter. Korišteno je kao baza za uključivanje i osnaživanje imigranata. Također, igra sve važniju ulogu unutar „Pokreta za crne živote“ (Movement for Black Lives, MBL). Istraživanje o participatornom budžetiranju u Sjevernoj Americi otkrilo je da su „crni stanovnici više predstavljeni ili proporcionalno predstavljeni u odnosu na lokalni popis među učesnicima u glasačkoj anketi“. U službenom dopisu upućenom gradonačelniku Chicaga Rahm Emanuelu, Black Youth Project 100 („Projekat crnih mladih 100“, BYP 100) zahtjevao je „participatorni gradski budžet u kojem će javnost imati moć da umanji budžetska sredstva Odjelu policije Chichaga i investira te dolare i resurse u budućnost Afroamerikanaca tako što će odrediti minimalnu nadnicu kroz sindikalne predstavnike.“

Članica BYP 100 Rossanna Mercedes piše da je „lično svjedočila moći organiziranja crnih osoba u participatornom budžetiranju“. Mercedes prepričava kako „ranije zatvarane osobe, mahom muškarci Afroamerikanci, organizirani putem organizacija na nivou lokalnih zajednica odlučuju kako će se trošiti dolari od poreza u njihovim naseljima. Mlade crne osobe informišu svoje susjede o procesu kucajući im na vrata i tako grade podršku za projekte koje su predlagali za svoje zajednice.“ Mercedes ide i dalje, zamišljajući „šta bi smo sve mogli uraditi sa Blok-grantovima za razvoj zajednica (Community Development Block Grant), milijardama federalnih sredstava za nas u zajednicama sa niskim prihodima.“

Participatorno budžetiranje sindikatima bi eventualno moglo pomoći u izgradnji temelja i određivanju obima potrebnog rada, te se povezati s njim. Također može biti organizaciona forma koja materijalno povezuje sindikate sa grupama unutar zajednica, uz podršku i kreativno vođstvom članstva. Može stvoriti saveze potrebne za stvarni municipalistički program i pokret. Također mogu postojati među-sindikalni i među-lokalni participatorni budžetski procesi, slični regionalnim vijećima koja su u 19. vijeku održavali „Vitezovi rada“ (Knights of Labor).

Sindikati također mogu pomoći grupama iz lokalnih zajednica da postignu svoje ciljeve, tako što će distribuirati kako novčani kapital, tako i društveni kapital. Proces participatornog budžetiranja radničkog sindikata, primjera radi, može podrazumijevati budžetsku kategoriju vanjskih odnosa ili „odnosa spram zajednice“. Članovi i članice sindikata mogu predložiti ideje i razvijati projekte koji direktno pomažu široj zajednici ili rade zajedno sa njom.

Ova dimenzija participatornog procesa budžetiranja sindikata onda može da se prelije u demokratske inicijative „pregovaranja za opšte dobro“ (partnerstva između radničkih sindikata i organizacija unutar zajednica koja teže ka „širokim kampanjama koje zahtjevaju rješenja u korist opšteg dobra i promiču borbe unutar zajednica za mjere poput pristupačnog stanovanja, univerzalnih obdaništa i proširenih vannastavnih programa, kao i poboljšanih gradskih usluga, što je samo par primjera“). Takvi okviri Pregovora za opšte dobro bi mogli biti detaljnije ko-osmišljeni, što bi samo po sebi proizašlo iz iskustava ko-osmišljavanja i koprodukcije kakva se praktikuju u fazi razvoja projekta u procesima participatornog budžetiranja sindikata.

Postoje i drugi načini kako demokratski procesi u sindikatima mogu biti osmišljeni u intersekcionalne svrhe. Jedan od načina da se to eksplicitno uradi može biti korz participatorni proces mapiranja. Tu sami članovi iznose svoja „lokalno situirana znanja“ i „tačke gledišta“ u svrhi mapiranju radnog mjesta ili radne lokacije. Primjera radi, veliki broj javnih škola u Sjedinjenim Američkim Državama ne ispunjavaju uslove određene Zakonom o Amerikancima sa invaliditetom („Americans with Disabilities Act“, ADA). Čak i kada se žalbe zbog onemogućenog pristupa upute kroz sindikate, takve žalbe ili propadnu kroz birokratske rupe unutar sindikata, ili se jednostavno ignorišu. Procesi participatornog mapiranja mogu biti formalno povezani sa onim što dospije na pregovarački stol za kojim se susreću sindikati i poslodavaci. Participacija članstva bi mogla bitno reorjentisala sindikate spram intersekcionalnih problema, dok bi također neformalno izvršilo pritisak na sindikalno vođstvo da se ponaša u skladu s tim.

Procesi participatornog budžetiranja i mapiranja unutar radničkih sindikata bi također pripremili sindikalizirane radnike da učestvuju u procesima participatornog budžetiranja na nivou opština. Osim što bi njegovalo povjerenje, ovo bi osposobilo članove sindikata da se uključe u velike procese participatornog budžetiranja i budu spremni za bitno uvećanje i širenje participatornih demokratskih procesa. Sposobnosti razvijene unutar sindikata bi bile pogodne za prenošenje na nivoe opština. S obzirom da su sve ove inicijative inkluzivne spram nesindikalnih grupa u zajednici, već bi postojale koalicije, a bio bi i utemeljen istorijat iskustva stvaranja povjerenja na bazi zajedničkog rada.

Radeći sa ovako raznolikim grupama i udruženjima unutar zajednica  – poput one penzionera – sindikati također mogu pojednostaviti stvaranje sektora privrede pod kontrolom radnika. Budući penzioneri imaju udio u biznisima koji bi se mogli transformisati u preduzeća pod demokratskom kontrolom i u vlasništvu radništva. Udruženja penzionera imaju mreže koje bi mogle povezati one koji pokušavaju izmijeniti svoje preduzeće sa onima koji bi mogli pomoći pri sprovođenju promjena. Penzioneri također čine bitan udio u glasačkom tijelu. Kroz pomoć i djeljenje kapaciteta s ovakvim preduzećima (ovo je samo po sebi ogromna prilika, s obzirom da skoro 25 miliona radnika radi u preduzećima podložnim konverziji), budući penzioneri bi imali izglednije opcije.

Municipalističko preuzimanje koje bi izveli sindikati omogućilo bi preraspodjelu ovog pravnog kapaciteta – sa više resursa, osoblja i generalizirane podrške. Sa autonomnom federacijom preduzeća pod kontrolom radnika, demokratizirani sindikati bi imali još jednog saveznika koji posjeduje raznovrsne resurse – saveznika koji upravlja u skladu sa socijalističkim odnosom spram proizvodnje.

Veliki broj sindikata u obrazovanju i zdravstvu već smatraju opštinu ključnim mjestom političkog učešća. U New Havenu, veliki broj trenutnih ili bivših organizatora ili službenika UNITE-HERE su izabrani u Gradski odbor. Tu je koalicija sindikata i udruženja sa nivoa lokalne zajednice uspjela da natjera univerzitet Yale da zaposli petsto stanovnika iz ne-bijelih zajednica. Sindikat učitelja i nastavnika Chicaga („Chicago Teachers’ Union“, CTU) je promovisao više svojih učitelja ili nastavnika kao kandidate za Gradski odbor ili mjesto gradonačelnika/ce. Također je javno uspostavio vezu sa grupama iz zajednice, zaradivši reputaciju sindikata koji prakticira „sindikalizam društvenog pokreta“. Pozicija moći u ovim gradovima se mijenja ne samo za organizovano radništvo, već i za stanovništvo uopšte. Radnički sindikati se već kreću u tom smjeru. Ključno je u osnovu ovog pokreta unijeti demokratsku formu, imperativ i karakter.

DSA kao potencijalna platforma za municipalni sindikalizam

Postoji još jedno pitanje: kroz kakve među-sindikalne platforme ovo treba koordinirati? Jedna moguća organizacija, Demokratski socijalisti Amerike („Democratic Socialists of America“, DSA), najbrže je rastuća socijalistička organizacija sa 25.000 članova. Brojni članovi demonstrirali su posvećenost intersekcionalnom socijalizmu, kao i onom fokusiranom na radnički pokret. Kao što intersekcionalni karakter participatornog budžetiranja i ostali gorenavedeni procesi pokazuju, municipalni sindikalizam može dati substancu ovoj posvećenosti.

Prema tome, dok se DSA okreće ka stvaranju Demokratske socijalističke radničke komisije („Democratic Socialist Labor Commission“, DSLC), bilo bi mudro razmisliti o tome kako sindikalna demokratija može pomoći pokret za stvaranje municipalističkog socijalizma. Podpoglavlje tri Rezolucije o prioritetima kaže da je „DSA posvećena izgradnji  demokratskih radničkih sindikata koji osnažuju i aktiviraju svoje osnovne članove.“ Predložiti kombinaciju reformi koje uključuju sindikalnu članarinu, participatorno budžetiranje i pregovaranje u svrhu opšteg dobra dodaje programsku težinu ovom cilju.

DSLC koji „koordinira radne podružnice na lokalnom nivou“ može to uraditi tim putem, pod premisom da ukoliko će se demokratski socijalizam primjenjivati na državnom nivou, prvo se mora eksperimentisati unutar sindikata i gradova. DSLC može pomoći u materijalnoj artikulaciji municipalnog sindikalizma. Socijalizam u kojem demokratski sindikati preuzimaju vođstvo, stvarajući međusobno povezane slojeve samo-vladavine i samoupravljanja na opštinskom i regionalnom nivou. Demokratizacija sindikata – i kapaciteti sindikata usmjereni ka demokratizaciji na radnom mjesti – bi reformirali sindikate u „mostove“ ka participatornom društvu.

Zametci municipalističkog programa već postoje unutar kapaciteta radničkog pokreta. Kada se jednom posije, sjeme municipalizma može narasti iz demokratizacije sindikata u demokratizaciju samog grada – putem direktnih i participatornih linija. To nije samo put ka radikalnom municipalizmu, već obećanje nove radničke klase. Obećanje socijalizmom predvođene sindikalne demokratije u 21. vijeku.

Preveo: Aleksandar Brezar

Municipalistički sindikalizam: organizujući novu radničku klasu, Alexander Kolokotronis

Originalno objavljeno u Magazinu Roar, 9. septembra 2017.

Izvor fotografije: https://robertgraham.wordpress.com/2017/09/17/alex-kolokotronis-municipalist-syndicalism/#jp-carousel-5076

 

[1] U doslovnom bi prevodu termin “municipalist” značio “opštinski”. Kako bi se zadržala razlika između uobičajenog značenja riječi opštinski i novine koju municipalizam nastoji da naznači, u tretmanu ovih pitanja u štampi, naučnim i aktivističkim analizama u regionu predloženo je riješenje direktnog prevoda tj. imenica ‘municipalizam’ i pridjev ‘municipalistički. I mi usvajamo ovo rješenje. (op.prev.)

[2] UNITE-HERE je radnički sindikat aktivan u SAD i Kanadi sa članstvom od skoro 250 hiljada osoba. (op.prev.)

[3] Misli se na američkog autora, teoretičara, istoričara i praktičara Murraya Bookcina koji je razradio neke od i danas aktuelnih modela lokalne demokratske organizacije stanovništva kao i prijedloge federalističkog povezivanja lokalnih samoupravnih zajednica. (op.prev.)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s